RHD krok po kroku —
jak legalnie zacząć sprzedaż bezpośrednią.

Rolniczy Handel Detaliczny (RHD) to najprostsza legalna droga, żeby sprzedawać mleko, jajka, sery czy przetwory bezpośrednio klientowi — bez zakładania firmy, bez ZUS-u i bez VAT-u. W tym artykule pokazujemy dokładnie, co trzeba zrobić, zanim sprzedasz pierwszy litr mleka przez mlekomat albo z lady w pawilonie.

Czym właściwie jest RHD

RHD to sprzedaż żywności, którą wyprodukowałeś sam — w całości albo częściowo — bezpośrednio konsumentowi finalnemu, albo (w ograniczonym zakresie) do sklepów, restauracji i stołówek. Warunek jest jeden: co najmniej jeden składnik produktu musi pochodzić z Twojej własnej uprawy, hodowli lub chowu. Mleko od własnych krów sprzedawane przez mlekomat spełnia ten warunek wprost.

Największa różnica względem zwykłej działalności gospodarczej: RHD prowadzisz bez rejestrowania firmy i bez płacenia składek ZUS z tego tytułu. To dlatego jest to najczęstszy wybór rolników zaczynających sprzedaż bezpośrednią.

Rejestracja krok po kroku

Zanim sprzedasz cokolwiek, musisz zgłosić działalność do odpowiedniej instytucji — którą zależy od rodzaju produktu:

• Powiatowy lekarz weterynarii — dla żywności pochodzenia zwierzęcego (mleko, sery, jaja, mięso).
• Państwowy powiatowy inspektor sanitarny (sanepid) — dla żywności pochodzenia niezwierzęcego (warzywa, owoce, przetwory roślinne, pieczywo).

Wniosek o wpis do rejestru zakładów RHD składasz co najmniej 30 dni przed rozpoczęciem planowanej sprzedaży. Po stronie formalnej to wszystko — nie musisz zakładać działalności gospodarczej, rejestrować się do VAT ani zgłaszać się do ZUS z tytułu RHD.

Limity sprzedaży

Tu jest częste nieporozumienie: sprzedaż konsumentowi finalnemu (czyli zwykłemu klientowi) nie ma żadnego limitu ilościowego ani terytorialnego. Możesz sprzedawać ile chcesz, komukolwiek w Polsce — także przez mlekomat stojący przy Twoim gospodarstwie.

Limity dotyczą wyłącznie sytuacji, gdy zaopatrujesz zakłady handlu detalicznego (sklepy, restauracje, stołówki), które dalej sprzedają Twój produkt konsumentowi. W takim przypadku:

• żywność pochodzenia roślinnego — możesz dostarczać na terenie całego kraju,
• żywność pochodzenia zwierzęcego lub złożona (np. sery, wędliny) — tylko na terenie własnego województwa oraz sąsiadujących powiatów i miast wojewódzkich.

Dokładne limity ilościowe dla poszczególnych produktów określa rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie maksymalnej ilości żywności zbywanej w ramach RHD do zakładów handlu detalicznego. Jeśli sprzedajesz wyłącznie konsumentom (co jest typowe dla mlekomatu), te limity Cię nie dotyczą.

Podatki — zwolnienie do 100 000 zł

To największa korzyść RHD: przychody ze sprzedaży własnych produktów w ramach RHD są zwolnione z podatku dochodowego do 100 000 zł przychodu rocznie (art. 21 ust. 1 pkt 71a ustawy o PIT). Do tego progu nie płacisz PIT od tej sprzedaży w ogóle.

Po przekroczeniu 100 000 zł nadwyżka jest opodatkowana preferencyjnym ryczałtem 2% — pod warunkiem że Twoje przychody w poprzednim roku nie przekroczyły równowartości 250 000 EUR. Żeby skorzystać z ryczałtu, musisz złożyć pisemne oświadczenie w urzędzie skarbowym w ustawowym terminie — jeśli tego nie zrobisz, nadwyżka będzie opodatkowana na zasadach ogólnych, według skali podatkowej.

Dodatkowy plus: ewidencja jest uproszczona. Wystarczy prowadzić prostą, dzienną ewidencję sprzedaży — nie musisz prowadzić pełnej księgowości.

Co się zmienia w 2026

Ministerstwo Rolnictwa zapowiedziało zmiany w przepisach o RHD, które mają wejść w życie w 2026 roku: zniesienie części ograniczeń terytorialnych przy sprzedaży do zakładów oraz podniesienie limitów ilościowych — w tym dla mleka. W momencie publikacji tego artykułu zmiany te są zapowiedziane, ale jeszcze nie obowiązują — dlatego zanim zaplanujesz sprzedaż w oparciu o nowe, wyższe limity, sprawdź aktualny stan prawny u powiatowego lekarza weterynarii albo w sanepidzie.

• Ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia — rozdział o rolniczym handlu detalicznym
• Art. 21 ust. 1 pkt 71a ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
• Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 września 2022 r. w sprawie maksymalnej ilości żywności zbywanej w ramach RHD do zakładów handlu detalicznego
• Główny Inspektorat Weterynarii — Rolniczy Handel Detaliczny